ส่องเบื้องหลัง ‘ผ้าไหมแดงสมเด็จ’ ชุมชนบ้านครัว ส่ง ‘เนเน่ รอยัล’ สะกดสายตาทั้งโลก

เฟซบุ๊ก Tob Wootthinan Nahim เปิดเผยว่า

มรดกภูมิปัญญาไทยสู่เวทีโลก

มรดกทางวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงราชสำนักสู่สากล

เปิดเบื้องหลัง “ผ้าไหมแดงสมเด็จ” ชุมชนบ้านครัว สวมใส่โดย “เนเน่ รอยัล” บนเวที AGT 2026 สะกดสายตาทั้งโลก

.

24 ก.ย. 2569 : กลายเป็นความภาคภูมิใจระดับชาติและสร้างความฮือฮาไปทั่วโลก เมื่อ “เนเน่ รอยัล” ร็อกเกอร์สาวชาวภูเก็ตวัย 16 ปี ปรากฏกายด้วยชุดผ้าไหมไทยสุดตระการตาในรอบชิงชนะเลิศเวทีระดับโลก America’s Got Talent 2026 (AGT 2026) ล่าสุดมีการเปิดเผยเบื้องหลังว่า ผ้าไหมสุดงดงามผืนนี้คือ “ผ้าไหมแดงสมเด็จ” จากชุมชนบ้านครัว แหล่งทอผ้าไหมแห่งสุดท้ายและแห่งเดียวใจกลางกรุงเทพมหานคร

.

คุณลุงนิพนธ์ มนูทัศน์ หรือลุงอิ๊ฟ เจ้าของร้านผ้าไหมบ้านครัว ชุมชนมุสลิมเชื้อสายแขกจาม ริมคลองแสนแสบ เขตราชเทวี เผยรายละเอียดที่มาของผ้าไหมสีแดง ยอมรับว่า ตกใจหลังผู้สื่ิอข่าวติดต่อมาถามถึงโพสต์เฟซบุ๊กที่น้องเนเน่เขียนอ้างอิงถึงผ้าไหมทอมือที่ชุมชนบ้านครัว ส่วนตัวรู้ข่าวว่าน้องเนเน่ สาวไทยสร้างชื่อให้ประเทศจากความสามารถในเวที AGT 2026 แต่ไม่ทราบว่าชุดผ้าไหมไทยที่สวมใส่มาจากบ้านครัว เพราะวันที่ทีมงานของน้องเนเน่มาติดต่อซื้อผ้าไหม ตนเองติดภารกิจนำผ้าไหมไปงานออกบูธที่พิพิธภัณฑ์บ้านจิม ทอมป์สัน ตั้งอยู่ฝั่งริมคลองตรงข้ามชุมชน กระทั่งได้สอบถามลูกจ้างที่จำหน่ายผ้าไหมแจ้งว่า มีลูกค้าเดินทางมาที่บ้านเป็นลักษณะบ้านไม้ 2 ชั้น ซึ่งชั้นล่างเป็นโรงทอผ้าไหมแห่งเดียวในชุมชนบ้านครัว ซื้อไปประมาณ 5-6 หลา แต่ลูกค้าไม่ได้บอกว่าจะนำไปทำอะไร จนมาทราบข่าวภายหลัง จึงสร้างความภาคภูมิใจมาก

.

ลุงอิ๊ฟ เล่าว่า ครอบครัวทำอาชีพทอผ้าไหมมาตั้งแต่อดีตตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 และคุณแม่มีความผูกพันกับการทอผ้าไหมเพื่อถวายงานในราชสำนักมาโดยตลอดตั้งแต่ในวังสระปทุม โดยในอดีต สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เคยโปรดให้คุณจิม ทอมป์สัน ตัดและทอผ้าไหมเพื่อถวายสำหรับใช้ในวโรกาสเสด็จประพาสยุโรป

ด้วยเหตุนี้ ทางช่างทอมุสลิมเชื้อสายจามที่ชุมชนบ้านครัวจึงได้มีการพัฒนาและทอผ้าออกมาเป็น 2 สีหลัก คือ “สีแดง” และ “สีม่วง” โดยตั้งชื่อเพื่อเป็นเกียรติและรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ กลายมาเป็นที่มาของชื่อ “แดงสมเด็จ” และ “ม่วงสมเด็จ” ซึ่งมีความพิเศษทั้งในเรื่องของเฉดสีที่ต้องควบคุมสูตรการย้อมอย่างพิถีพิถัน และความหมายอันลึกซึ้งที่เชื่อมโยงอัตลักษณ์ความเป็นไทยเข้ากับเวทีระดับสากล แม้แต่ “ปุ๋ย-ภรณ์ทิพย์ นาคหิรัญกนก” ก็เคยสวมใส่ชุดผ้าไหมจากบ้านครัว ฝีมือการตัดเย็บและออกแบบโดย “อ.ลำยงค์ บุณยรัตพันธุ์” ขึ้นคว้ารางวัลชุดแต่งกายประจำชาติสวยที่สุดในการประกวดมิสยูนิเวิร์ส 1988 เป็นนางงามจักรวาลคนที่ 2 ของประเทศไทยและคนที่ 37 ของโลก โดยได้รับตำแหน่งในปี พ.ศ. 2531

.

สำหรับการทอผ้าไหม 1 หลา ผืนนี้ ใช้ภูมิปัญญาการทอโบราณด้วยกี่กระตุก หากเป็นสีพื้นใช้เวลาประมาณ 45 นาทีต่อ 1 หลา หรือเฉลี่ยวันหนึ่งจะได้ประมาณ 6-7 หลา เนื่องจากเป็นงานทอไหมที่มีความละเอียดสูงและต้องอาศัยความประณีตอย่างมาก

.

นี่เป็นความภาคภูมิใจในฐานะช่างทอผ้าไหมไทยรุ่นเก๋า ที่ได้เห็นผ้าไหมทอมือของไทยมีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์ผลงานอันทรงคุณค่านี้ และได้ไปปรากฏอยู่บนตัวคนไทยจนสะกดสายตาผู้คนทั่วโลกไม่เพียงแต่สร้างชื่อเสียงให้กับวงการผ้าไหมไทยในระดับสากลเท่านั้น แต่ยังเป็นการสืบสานมรดกทางวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าให้คงอยู่สืบไป

.

Cr. ต๊อบ วุฒินันท์ นาฮิม

วิทยากรศูนย์เรียนรู้ประวัติศาสตร์บ้านครัว

มัสยิดยามีอุลค็อยรียะห์ (สุเหร่ากองอาสาจาม) บ้านครัว