เปิด 5 อาการต้องสงสัย ‘สารหนู’สะสมในร่างกายสูง หลังปนเปื้อนในแม่น้ำสาย–กก–โขง

นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์เฟซบุ๊ก “หมอเจด” ชวนเช็ก 5 อาการที่ควรสงสัยสารหนูสะสมสูงระบุว่า…
“ช่วงนี้มีคนถามผมเรื่องสารหนูในแม่น้ำสายกันเยอะครับ บางคนเคยใช้น้ำจากแม่น้ำมาหลายปี ก็เริ่มกังวลว่าจะมีสารหนูสะสมอยู่ในร่างกายไหม
เรื่องนี้ผมอยากให้รู้ไว้ครับว่าสารหนูไม่ได้ทำให้ทุกคนป่วยทันทีที่ได้รับ อาการขึ้นอยู่กับปริมาณที่ได้รับ และได้รับต่อเนื่องนานแค่ไหน บางคนไม่มีอาการชัดเจนเลย ส่วนคนที่ได้รับมากหรือนานพอ อาจเริ่มมีความผิดปกติให้สังเกตได้ครับ
1. ผิวหนังคล้ำเป็นหย่อมๆ ทั้งที่ไม่ได้ออกแดด
ลองสังเกตผิวบริเวณลำตัว แขน ขา หรือแผ่นหลังครับ บางคนมีจุดสีน้ำตาลเข้ม สลับกับจุดสีอ่อนกระจายอยู่ตามผิว การได้รับสารหนูบางชนิดเป็นเวลาหลายปี อาจทำให้สีผิวเปลี่ยนลักษณะนี้ได้ แต่ฝ้า กระ หรือผิวคล้ำธรรมดา ก็มีสาเหตุอื่นอีกเยอะครับ
2. ฝ่ามือฝ่าเท้าหนา แข็ง เป็นตุ่มผิดปกติ
บางคนเริ่มมีผิวหนาๆ คล้ายตาปลาหรือหนังด้านหลายจุด โดยเฉพาะบริเวณฝ่ามือและฝ่าเท้า ทั้งที่ไม่ได้เสียดสีหรือใช้งานหนักเป็นพิเศษ อาการแบบนี้พบได้ในคนที่ได้รับสารหนูสะสมเป็นเวลานานครับ ถ้ามีตุ่มแข็งเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ควรไปให้หมอตรวจดูผิวหนัง
3. ชามือชาเท้า เหมือนเข็มทิ่มอยู่บ่อย ๆ
รู้สึกยิบ ๆ ที่ปลายนิ้ว บางคนเหมือนมีมดไต่ หรือรู้สึกเท้าชาจนเดินไม่ค่อยมั่นคง สารหนูที่ได้รับมากพอ อาจทำให้เส้นประสาทเสียหายได้ครับ
แต่อาการชาก็พบได้ในเบาหวาน หรือคนที่ขาดวิตามินบางชนิดเหมือนกัน ถ้าชาต่อเนื่องหรือเริ่มไม่มีแรงควรตรวจหาสาเหตุครับ
4. ปวดท้อง คลื่นไส้ หรือท้องเสียผิดปกติ
ถ้าได้รับสารหนูปริมาณสูงในช่วงสั้นๆ อาจมีอาการปวดท้องรุนแรง อาเจียน หรือท้องเสียมากได้ครับ อาการเหล่านี้มักเกิดค่อนข้างเร็ว หลังได้รับสารในปริมาณมาก ไม่ได้แปลว่าท้องเสียทุกครั้ง จะเกี่ยวกับสารหนูนะครับ แต่ถ้าสงสัยว่าเพิ่งกินน้ำหรืออาหารปนเปื้อนแล้วมีอาการรุนแรง ต้องรีบไปโรงพยาบาล
5. อ่อนแรง เหนื่อยผิดปกติ หรือหน้ามืด
การได้รับสารหนูมากๆ อาจทำให้ร่างกายเสียสมดุล โดยเฉพาะถ้าอาเจียนหรือท้องเสียจนขาดน้ำ ส่วนคนที่ได้รับสารต่อเนื่องเป็นเวลานาน บางรายอาจมีเลือดจางหรืออ่อนเพลียร่วมด้วย อาการแบบนี้บอกสาเหตุจากหน้าตาไม่ได้ครับ ถ้าเหนื่อยมากขึ้นเรื่อย ๆ หน้ามืดบ่อย หรือมีใจสั่นผิดปกติ ควรไปตรวจหาสาเหตุ
อาการทั้ง 5 ข้อนี้เป็นสิ่งที่อาจพบได้ แต่ไม่ได้ใช้ยืนยันว่ามีสารหนูในร่างกายครับ
แล้วถ้าเคยใช้น้ำจากพื้นที่เสี่ยง ควรทำยังไง?
• เช็กแหล่งน้ำที่บ้าน ว่ามีผลตรวจยืนยันความปลอดภัยหรือยัง โดยเฉพาะน้ำดื่มและน้ำทำอาหาร
• ถ้าเคยดื่มน้ำจากแหล่งเสี่ยงเป็นประจำ ลองแจ้งหมอหรือ รพ.สต. ว่าใช้น้ำจากที่ไหน และนานแค่ไหน
• ถ้าหมอสงสัยว่าได้รับสารหนู อาจตรวจสารหนูในฉี่ ซึ่งช่วยดูการได้รับสารในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา แต่ไม่ได้บอกปริมาณที่สะสมมาตลอดหลายปี
• ไม่ต้องซื้อยาล้างพิษมากินเอง สิ่งสำคัญที่สุดคือหยุดรับสารเพิ่มจากน้ำหรืออาหารที่ปนเปื้อน
ถ้ามีอาเจียนหรือท้องเสียรุนแรง หน้ามืดจนจะเป็นลม ซึม หรือใจสั่นมาก ให้รีบไปโรงพยาบาลทันทีครับ
การมีข่าวพบสารหนูในแม่น้ำ ไม่ได้แปลว่าคนทั้งพื้นที่ได้รับสารหนูจนป่วยแล้ว
และการไม่มีอาการก็ใช้ยืนยันว่าน้ำปลอดภัยไม่ได้เหมือนกัน
รู้จักสังเกตร่างกายเป็นเรื่องดี แต่การเลือกใช้น้ำที่ตรวจแล้วว่าปลอดภัย สำคัญกว่าการรอให้อาการเกิดขึ้นครับ”




