ระวัง..การตื่นกลางดึกแล้วหลับต่อได้ยาก อาจน่ากลัวกว่าที่เราคิด!
.
บางคนไม่ได้มีปัญหาตอนเริ่มนอน เพราะหัวถึงหมอนก็หลับได้ แต่ปัญหาคือพอตื่นมาตอนตีสอง ตีสาม หรือตีสี่ สมองกลับเหมือนมีใครเปิดไฟในหัว แล้วหลับต่อไม่ได้ครับ
.
ในทางการแพทย์ อาการนี้เรียกว่า sleep maintenance insomnia หรือภาวะหลับไม่ต่อเนื่อง
ภาวะนี้พบได้ในหลายวัย แต่อาจพบได้มากขึ้นในคนวัยทำงานที่ใช้สมองหนัก คนที่มีภาระดูแลครอบครัว คนวัยกลางคนขึ้นไป ผู้สูงอายุ หรือผู้หญิงบางช่วงวัยที่มีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
.
ซึ่งถ้าเกิดบ่อย เช่น มากกว่า 3 คืนต่อสัปดาห์ ต่อเนื่องหลายสัปดาห์ และเริ่มทำให้กลางวันเพลีย หงุดหงิด สมาธิลดลง หรือกลัวการเข้านอน นี่อาจไม่ใช่แค่นอนน้อยธรรมดาครับ
.
.
**5 สาเหตุหลักที่พบบ่อย*** คือ…
1. ภาวะเครียดเรื้อรังหรือโรควิตกกังวล
2. โรคซึมเศร้า โดยเฉพาะคนที่ตื่นเช้ามืดแล้วคิดลบชัดขึ้น
3. โรคหยุดหายใจขณะหลับ เช่น กรนดัง สะดุ้งตื่น หรือหลับแล้วไม่สดชื่น
4. แอลกอฮอล์ คาเฟอีน ยา หรือสารกระตุ้นบางชนิด และ
5. โรคทางกาย เช่น ปวดเรื้อรัง กรดไหลย้อน ปัสสาวะบ่อย หรือไทรอยด์เป็นพิษครับ
.
.
***หลักการรักษา***
ข้อหลัก คือ หาสาเหตุให้เจอก่อนแล้วรักษาที่สาเหตุนั้น
.
อีกข้อหลักคือ การปรับพฤติกรรมและความคิดเรื่องการนอน เช่น ใช้เตียงเพื่อการนอน ตื่นเวลาเดิม ลดการงีบยาว และถ้านอนไม่หลับนานเกินไปให้ลุกออกจากเตียงชั่วคราว
.
ส่วนหลักการรักษา “ข้อรอง” คือ การใช้ยา ซึ่งไม่ได้แปลว่าไม่ดีหรือห้ามใช้ แต่ควรใช้ให้ถูกคน ถูกเวลา ถูกขนาด และถูกเป้าหมาย โดยเฉพาะในช่วงที่อาการนอนไม่หลับรุนแรงมาก กระทบการทำงาน เสี่ยงอุบัติเหตุ ทำให้อาการซึมเศร้าหรือวิตกกังวลแย่ลง หรือจำเป็นต้องประคองคนไข้ในระยะสั้น ยาอาจช่วยให้วงจรนอนกลับมาตั้งหลักได้ แต่ไม่ควรใช้แทนการหาสาเหตุและการปรับพฤติกรรมระยะยาว เพราะถ้าเราใช้ยาอย่างเดียวโดยไม่แก้ต้นเหตุ พอหยุดยา สมองก็อาจกลับไปตื่นกลางดึกเหมือนเดิมครับ
.
วิธีดูแลเบื้องต้นคือ ถ้าตื่นกลางดึกแล้วนอนไม่หลับ อย่าเพิ่งหยิบมือถือมาเช็กเวลา เช็กแชต หรือไถฟีด เพราะแสง หน้าจอ และข้อมูลใหม่ๆ จะเหมือนการสั่งสมองว่า “เช้าแล้ว ทำงานต่อได้” ให้ลองกลับมาที่ลมหายใจ คลายกล้ามเนื้อ หรือถ้านอนต่อไม่ได้จริงๆ เกินประมาณ 20-30 นาที อาจลุกไปทำกิจกรรมเบาๆ ในแสงสลัว เช่น อ่านหนังสือที่ไม่กระตุ้นมาก แล้วค่อยกลับมานอนเมื่อเริ่มง่วง รวมถึงหลีกเลี่ยงคาเฟอีนช่วงบ่าย งดแอลกอฮอล์ก่อนนอน จัดเวลาตื่นให้คงที่ และไม่ชดเชยด้วยการงีบยาวจนทำให้นาฬิกาชีวิตสับสนครับ
.
การตื่นกลางดึกไม่ใช่เรื่องเล็กเสมอไป เพราะบางครั้งมันไม่ได้แปลว่าเรานอนน้อยเท่านั้น แต่มันอาจแปลว่าใจของเรายังตื่นอยู่ในความมืด และกำลังรอให้เราใจดีกับมันมากกว่าการสั่งตัวเองว่า “รีบหลับเดี๋ยวนี้” ครับ
.
.
By…คลินิกสุขภาพจิตนายแพทย์เจษฎา
٩(^‿^)۶ [ ]–[“””””|”””””|”””””|]>——
คลินิกสุขภาพจิตนายแพทย์เจษฎา
