ในฐานะนักวิเคราะห์ข้อมูลและยุทธศาสตร์สังคม ท่ามกลางโค้งสุดท้ายก่อนการ เลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. ในวันอาทิตย์ที่ 28 มิถุนายน 2569 นี้ มีปัญหาหนึ่งที่คนกรุงกว่า 3.5 ล้านคนต้องเจอเหมือนกันเมื่อเจ็บป่วย และมันเป็น “จุดคอขวด” ที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตโดยตรง นั่นคือวิกฤตการขอใบส่งตัวจาก “คลินิกชุมชนอบอุ่น” ซึ่งหลายคนตั้งคำถามว่า “แต่ก่อนมันไม่ได้แย่ขนาดนี้ไม่ใช่หรือ?”
อดีต vs ปัจจุบัน: เกิดอะไรขึ้นกับคลินิกชุมชนอบอุ่น?
ถ้าถอยหลังกลับไปในอดีต ระบบบัตรทองใน กทม. ไม่ได้ตึงเครียดขนาดนี้ คนไข้เดินเข้าคลินิกชุมชนอบอุ่นเพื่อคัดกรอง หากโรคยากเกินไป หมอก็ออกใบส่งตัวให้ไปโรงพยาบาลใหญ่ได้อย่างราบรื่น โรงพยาบาลใหญ่ก็เบิกเงินตรงจาก สปสช. คลินิกด่านหน้าไม่มีส่วนได้ส่วนเสีย มีหน้าที่ดูแลและส่งต่อทางการแพทย์อย่างแท้จริง
แต่ปัจจุบัน กติกาเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง (OP New Model):
สปสช. เปลี่ยนมาใช้ระบบ “เหมาจ่ายรายหัวแบบปิด” โดยโอนเงินก้อนทั้งหมดไปให้ “คลินิกชุมชนอบอุ่น” (ซึ่งส่วนใหญ่เป็นคลินิกเอกชนที่มารับงานรัฐ) เป็นคนบริหารจัดการเงินเอง โดยมีเงื่อนไขทุบโต๊ะว่า “ถ้าคนไข้ต้องส่งตัวไปโรงพยาบาลใหญ่ คลินิกด่านหน้าจะต้องเป็นผู้แบกรับและจ่ายค่ารักษาปลายทางนั้นด้วย”
เมื่อกติกาบิดเบี้ยวจากเรื่องสาธารณสุขกลายเป็นเรื่องธุรกิจ คลินิกชุมชนอบอุ่นจึงเปลี่ยนหน้าที่จาก “ด่านหน้าดูแลคนไข้” กลายเป็น “ผู้คุมประตูกักใบส่งตัว”
เพราะภายใต้ระบบนี้ “ยิ่งส่งตัว คลินิกยิ่งขาดทุน” ใบส่งตัวจึงถูกลดทอนคุณค่าจากเอกสารทางการแพทย์ กลายเป็น ‘ใบอนุมัติเช็คเงินสด’ ที่ดึงเงินออกจากกระเป๋าคลินิก คลินิกเอกชนซึ่งต้องแบกรับต้นทุนจึงยอมเล่นบทใจร้าย ยื้อ ดึงเช็ง หรือจำกัดโควตาใบส่งตัว เพื่อความอยู่รอดของธุรกิจตนเอง โดยปล่อยให้คนไข้วิ่งรอกทรมานอยู่บนความเสี่ยง
เขาวงกต 3 ต่อ: ผลกรรมที่คนกรุงต้องแบกรับ
เมื่อกรุงเทพฯ ไม่มีโรงพยาบาลประจำอำเภอของรัฐรองรับแบบต่างจังหวัด (ซึ่งต่างจังหวัดเขาระบบง่ายกว่ามากเพราะ รพ. ทั้งหมดสังกัดกระทรวงเดียวกัน เงินกระเป๋าเดียวกัน ไม่มีการดึงเช็งใบส่งตัว) คนกรุงจึงต้องยอมเล่นเกมวิบากกรรม 3 ต่อ:
ทอดที่ 1: ด่านกักตัว “คลินิกชุมชนอบอุ่น” ที่กลายเป็นคอขวดหลัก คอยคัดง้างไม่ให้ออกใบส่งตัวง่าย ๆ
ทอดที่ 3: ปลายทาง “โรงพยาบาลใหญ่ที่มีประวัติเดิม” (ศิริราช จุฬาฯ รามาฯ) ที่คนไข้เคยรักษาอยู่แล้ว แต่ไม่สามารถเดินเข้าได้ทันที ต้องยอมย้อนกลับไปนับหนึ่งใหม่ที่ทอดที่ 1 และ 2 เพื่อกราบอ้อนวอนขอใบกระดาษส่งตัวกลับมาที่เดิม
สาส์นเปิดผนึกถึง “ว่าที่ผู้ว่าฯ กทม. คนใหม่” : โจทย์ปฏิรูปคอขวดระบบสุขภาพ
วันอาทิตย์ที่ 28 มิถุนายน 2569 นี้ คนกรุงเทพฯ ไม่ได้ต้องการฟังนโยบายลดแลกแจกแถมลอย ๆ แต่เราต้องการเห็น “ยุทธศาสตร์ผ่าตัดคอขวดคลินิกชุมชนอบอุ่น” จากแคนดิเดตผู้ว่าฯ ทุกคน:
กทม. ต้องดึงอำนาจบริหารงบประมาณ (Health Decentralization): ผู้ว่าฯ กทม. ต้องกล้าเข้าไปจับมือกับ สปสช. เพื่อดึงการบริหารจัดการงบกองทุนบัตรทองในเขตกรุงเทพฯ มาอยู่ในมือ กทม. เอง เพื่อปรับโมเดลการจ่ายเงินใหม่ แยกงบค่ารักษาผู้ป่วยนอกระดับโรงพยาบาลใหญ่ ออกจากงบค่าน้ำค่าไฟของคลินิกปฐมภูมิ ปลดล็อกไม่ให้คลินิกต้องแบกรับต้นทุนการส่งตัว จนเลิกพฤติกรรมกักคนไข้
ขยายศูนย์บริการสาธารณสุข กทม. แทนการพึ่งพาเอกชน: เร่งยกระดับศูนย์บริการสาธารณสุขของ กทม. ทั้ง 69 แห่ง ให้มีศักยภาพสูงขึ้น เพื่อเป็นด่านหน้าที่พึ่งพาได้ของรัฐเอง ไม่ต้องเอาชีวิตประชาชนไปผูกไว้กับเงื่อนไขกำไรขาดทุนของคลินิกเอกชน
ระบบสลายใบส่งตัวกระดาษ (Digital Linkage): ข้อมูลประวัติการรักษาต้องเชื่อมกันหมดบน Cloud กลาง หากแพทย์ประเมินหน้าจอว่าเกินศักยภาพ ระบบต้องส่งตัวออนไลน์ทันที หมดยุคคนไข้เดินสายหอบกระดาษในเมืองหลวง 2026
การเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. รอบนี้ ไม่ใช่การเลือกคนที่ภาพลักษณ์สวยหรู แต่คือการเลือก “นักยุทธศาสตร์ที่มองเห็นคอขวดที่แท้จริง” และกล้าเข้ามาทลายโครงสร้างการเงินที่บิดเบี้ยวของคลินิกชุมชนอบอุ่น เพื่อคืนศักดิ์ศรีการรักษาพยาบาลให้คนเมืองหลวงครับ
คุณล่ะครับ? ประสบการณ์ขอใบส่งตัวจากคลินิกชุมชนอบอุ่นในอดีตกับปัจจุบันของคุณต่างกันแค่ไหน? มาร่วมแชร์ข้อมูลและสะท้อนเสียงของคนกรุงไปด้วยกันครับ
