ความได้เปรียบใหม่ของธุรกิจ ไม่ได้อยู่ที่การทำทุกอย่างเองแต่อยู่ที่การเลือกให้เป็นบทเรียน 3 ข้อจาก 'สราวุฒิ อยู่วิทยา' และประสบการณ์พา TCPเติบโตในเอเชีย
ความได้เปรียบที่องค์กรใช้เวลาหลายสิบปีสร้างขึ้นอาจถูกลดทอนความหมายภายในเวลาเพียงไม่กี่ปีหากพฤติกรรมของผู้บริโภคและวิธีแข่งขันเปลี่ยนไปเร็วกว่าที่องค์กรเรียนรู้กลุ่มธุรกิจ TCP มีทั้งโรงงาน แบรนด์ที่แข็งแรงและเครือข่ายกระจายสินค้าที่เข้าถึงร้านค้ากว่า 140,000 แห่งทั่วประเทศความสามารถเหล่านี้ยังมีคุณค่าแต่ไม่เพียงพอที่จะรับประกันความได้เปรียบในวันที่ผู้บริโภคสามารถสั่งเครื่องดื่มผ่านโทรศัพท์ แม้ร้านสะดวกซื้อจะอยู่ห่างออกไปเพียงไม่กี่ก้าว
ภาพที่ดูเหมือนเป็นเรื่องเล็กนี้สะท้อนคำถามใหญ่ของผู้นำธุรกิจว่าเมื่อโลกเปลี่ยนไป ความสามารถใดควรรักษาไว้ความสามารถใดต้องสร้างขึ้นใหม่และเรื่องใดจะเดินหน้าได้เร็วกว่าเมื่อเปิดพื้นที่ให้คนอื่นเข้ามาร่วมคิด
คำถามเหล่านี้เป็นแกนสำคัญที่นายสราวุฒิ อยู่วิทยา ประธานเจ้าหน้าที่บริหารกลุ่มธุรกิจ TCP นำเสนอบนเวที THE STANDARD ECONOMIC FORUM2026: Reinvent Thailand ในหัวข้อ ‘สร้างความสามารถใหม่
เพื่อก้าวต่อไปในโลกที่เปลี่ยนแปลง’ประสบการณ์พาธุรกิจไทยไปเติบโตในจีนเวียดนาม และมาเลเซีย ทำให้เขาเห็นว่าการขยายตลาดไม่ได้มีคำตอบชุดเดียวให้หยิบไปใช้ซ้ำในทุกประเทศแต่ละตลาดบังคับให้ผู้นำทบทวนทั้งสิ่งที่องค์กรเชื่อและวิธีตัดสินใจที่เคยใช้ได้ผลจนตกผลึกเป็นสามหลักคิดสำหรับผู้นำที่ต้องพาธุรกิจเติบโตท่ามกลางความเปลี่ยนแปลง
“สิ่งที่เราเคยมั่นใจว่าเรารู้และเก่ง อาจไม่ใช่คำตอบของวันพรุ่งนี้สิ่งที่พาเรามาถึงวันนี้ยังมีคุณค่า แต่ไม่ได้เป็นหลักประกันว่าจะพาเราไปต่อได้คำถามสำคัญของผู้นำจึงไม่ใช่เพียงว่าองค์กรเก่งอะไรแต่ต้องรู้ด้วยว่าอะไรควรเรียนรู้ใหม่ อะไรต้องสร้างเองและเมื่อไรควรเปิดพื้นที่ให้พันธมิตรช่วยทำให้คำตอบของเราดีขึ้น”นายสราวุฒิกล่าว
เป้าหมายจะเกิดผล เมื่อระบบและคนพร้อมเดินไปด้วยกันในการทำธุรกิจในประเทศจีนนั้น กลุ่มธุรกิจ TCP ค้นพบว่าเงินลงทุนและแผนธุรกิจที่ดีอาจยังไม่เพียงพอหากไม่มีระบบที่ช่วยให้การตัดสินใจเดินหน้าไปถึงการปฏิบัติโรงงานแห่งใหม่ในมณฑลเสฉวนเริ่มก่อสร้างขึ้นในช่วงโควิด-19ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ทีมจากประเทศไทยไม่สามารถเดินทางเข้าไปได้โครงการที่มีเหตุให้ล่าช้ากลับแล้วเสร็จแทบไม่หลุดจากแผนเพราะรัฐบาลท้องถิ่นประชุมออนไลน์กับทีมอย่างต่อเนื่องประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และแก้ข้อจำกัดในพื้นที่ทันทีที่เกิดปัญหา
โครงการเดินต่อได้เพราะทุกฝ่ายเห็นเป้าหมายเดียวกันและรู้ว่าตนต้องรับผิดชอบอะไร ประสบการณ์นี้ทำให้ TCP เห็นว่าความรวดเร็วไม่ได้เกิดจากการลดขั้นตอนเพียงอย่างเดียวแต่เกิดจากการมีเจ้าภาพที่ตัดสินใจได้ ข้อมูลที่ทุกฝ่ายใช้ร่วมกันและคนที่พร้อมขยับเมื่อสถานการณ์เปลี่ยน
ภาพเดียวกันปรากฏใน Very Thai Music Festival 2026 ที่เมืองหูโจวรัฐบาลท้องถิ่นเพิ่มรอบรถไฟและจัดเจ้าหน้าที่ดูแลความปลอดภัยกับการปฐมพยาบาล ขณะที่พันธมิตรไทยและจีนการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยร่วมกันผลักดันให้งานเกิดขึ้นผลคือนอกจากจำนวนผู้ชมที่เดินทางไปร่วมชมภายในงานแล้ว Very Thai
ตลอด 2 วันราว 80,000 คน ยังมียอดรับชมออนไลน์สูงถึง 410 ล้านครั้งซึ่งเป็นเครื่องยืนยันว่าความคิดสร้างสรรค์ไทยเดินทางไปได้ไกลเมื่อมีระบบและพันธมิตรช่วยกันเปลี่ยนโอกาสให้เป็นผลลัพธ์
“เมื่อทุกฝ่ายมีเป้าหมายร่วมกัน แม้เป็นเรื่องที่ยากก็สามารถทำให้สำเร็จได้สิ่งที่ผมเห็นจากจีนคือ ทุกฝ่ายไม่ได้รอให้อุปสรรคหมดไปก่อนจึงลงมือแต่ช่วยกันแก้ข้อจำกัดในจังหวะที่งานต้องเดินหน้าเป้าหมายจึงไม่หยุดอยู่บนกระดาษละธุรกิจไม่ต้องเสียเวลาไปกับการหาว่าใครควรเป็นผู้รับผิดชอบ”นสายสราวุฒิกล่าว
เรียนรู้ตลาด ก่อนความคุ้นเคยจะกลายเป็นข้อจำกัดเวียดนามเป็นตลาดที่เตือนให้กลุ่มธุรกิจ TCP ระวังความคุ้นเคยความใกล้ชิดทางภูมิศาสตร์และวัฒนธรรมทำให้ธุรกิจไทยมักคิดว่าสิ่งที่สำเร็จในบ้านเราน่าจะใช้ได้ที่นั่น
แต่ผู้บริโภคสองประเทศไม่ได้คิดและใช้ชีวิตเหมือนกันกลุ่มธุรกิจ TCP จึงไม่ได้ยกผลิตภัณฑ์หรือวิธีทำตลาดจากไทยไปใช้ซ้ำหากเริ่มจากการทำความเข้าใจผู้บริโภครุ่นใหม่และบริบทของตลาด ก่อนพัฒนาวอริเออร์ เครื่องดื่มเอเนอร์จี้โซดาสำหรับเวียดนามโดยเฉพาะ Localizationจึงไม่ใช่แค่การเปลี่ยนภาษาบนฉลากแต่คือการยอมให้ข้อมูลจากตลาดเปลี่ยนผลิตภัณฑ์และวิธีคิดขององค์กร
การเรียนรู้ยังต้องให้มองไกลกว่าการขายสินค้า
เมื่อเวียดนามให้ความสำคัญกับการพัฒนาเยาวชน TCP จึงทำงานร่วมกับ TheCentral Committee of Vietnam Youth Federation( คณะกรรมการกลางสหพันธ์เยาวชนเวียดนาม) ต่อเนื่องมากว่า 7 ปีพัฒนาทักษะเยาวชนและสนามกีฬาชุมชนใน 20 จังหวัดเพื่อเชื่อมการเติบโตขององค์กรเข้ากับสิ่งที่สังคมนั้นให้ความสำคัญจริง
“การเข้าใจตลาดไม่ได้จบที่การรู้ว่าผู้บริโภคชอบรสชาติหรือบรรจุภัณฑ์แบบไหน เราต้องเข้าใจด้วยว่าสังคมนั้นให้คุณค่ากับอะไรและองค์กรของเราจะมีส่วนร่วมได้ตรงไหนหากเราเข้าไปด้วยคำตอบที่เตรียมมาจากประเทศไทยทั้งหมดเราอาจมองเห็นตลาด แต่ยังไม่ได้เข้าใจตลาดอย่างแท้จริง” นายสราวุฒิกล่าว
เลือกให้ชัดว่าอะไรต้องทำเอง และอะไรควรเติบโตไปกับพันธมิตร
หากเวียดนามสอนให้กลุ่มธุรกิจ TCP ลดความมั่นใจในสิ่งที่คิดว่ารู้มาเลเซียก็สอนให้บริษัทเลือกให้ชัดว่าเรื่องใดควรตัดสินใจเองและเรื่องใดควรเชื่อในความรู้ของพันธมิตรท้องถิ่นขณะนั้นเรดบูลกระป๋องสีทองขนาด 250 มิลลิลิตรขายดีอยู่แล้วแต่พันธมิตรเสนอให้ทดลองขนาด 325 มิลลิลิตรซึ่งไม่ใช่ข้อเสนอที่ทีมไทยเห็นด้วยทันที
เพราะกังวลว่าผลิตภัณฑ์ใหม่อาจแย่งยอดขายจากขนาดเดิมแทนที่จะถกเถียงกันจากสมมติฐาน พันธมิตรพาทีม TCPลงไปดูตลาดและพฤติกรรมผู้บริโภคจริงบริษัทจึงตัดสินใจทดลองผลิตภัณฑ์ขนาดใหม่บนพื้นฐานของข้อมูลและความเชื่อมั่นในผู้ที่เข้าใจพื้นที่มากกว่า ผลลัพธ์คือผลิตภัณฑ์ใหม่ประสบความสำเร็จโดยแทบไม่กระทบยอดขายของขนาดเดิม
บทเรียนจากมาเลเซียสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการจัดสรรความเชื่อมั่นและทรัพยากรขององค์กร
การร่วมมือไม่ได้ทำให้บริษัทสูญเสียความเป็นเจ้าของธุรกิจ ตรงกันข้ามการรู้ว่าอะไรต้องถือไว้เองและอะไรควรเปิดให้พันธมิตรนำช่วยให้องค์กรทุ่มกำลังกับความสามารถที่สร้างความแตกต่างได้จริง“การทำธุรกิจในแต่ละประเทศไม่ได้หมายความว่าเราต้องเก่งทุกเรื่องด้วยตัวเองเราต้องรู้ว่าสิ่งใดคือความสามารถหลักที่ต้องรักษาไว้
และเรื่องใดควรอาศัยจุดแข็งของพันธมิตรในประเทศนั้น ๆความร่วมมือจะเกิดผลเมื่อเราเชื่อมั่นว่าพันธมิตรมีความสามารถเข้าใจตลาดของตนเองและพร้อมนำความรู้ของเขามาทำให้คำตอบร่วมกันแข็งแรงขึ้น”
นายสราวุฒิกล่าว
สร้างความสามารถใหม่ให้ SME เพื่อให้ธุรกิจไทยเติบโตไปด้วยกัน
เมื่อมองกลับมาที่ประเทศไทย ระบบที่พร้อมไม่ควรช่วยเฉพาะบริษัทขนาดใหญ่แต่ต้องทำให้ผู้ประกอบการในห่วงโซ่ธุรกิจแข็งแรงขึ้นด้วยเพราะความสามารถของบริษัทหนึ่งย่อมเติบโตได้จำกัด หากคู่ค้าและ SME
รอบตัวไม่มีโอกาสพัฒนาความรู้ เทคโนโลยี หรือช่องทางตลาดไปพร้อมกัน
ตลอด 9 ปีและกำลังก้าวเข้าสู่ปีที่ 10 ของโครงการ Big Brother ซึ่งกลุ่มธุรกิจTCP ทำงานร่วมกับหอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทยบริษัทไม่ได้จัดอบรมเพียงไม่กี่ครั้งแล้วจบ แต่ส่งทีมเข้าไปเป็นที่ปรึกษา ลงพื้นที่และทำงานกับผู้ประกอบการต่อเนื่องหลายเดือน ขณะที่ Durbell SuccessorProgram
เปิดพื้นที่ให้ทายาทธุรกิจของคู่ค้าแลกเปลี่ยนประสบการณ์และต่อยอดโอกาสร่วมกัน ปัจจุบันทั้งสองโครงการมีผู้ประกอบการเข้าร่วมมากกว่าร้อยบริษัทและบางรายสามารถขยายไปสู่ตลาดต่างประเทศได้ เมื่อ SME แข็งแรงขึ้น
บริษัทใหญ่ก็ได้พันธมิตรที่แข็งแรงขึ้นและความสามารถของทั้งห่วงโซ่ธุรกิจก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย
Reinvent Thailand คือการทำให้ทิศทางที่เลือกไว้เกิดผล
นายสราวุฒิยังมองว่า ประเทศไทยไม่ได้ขาดทิศทางเพราะกำหนดอุตสาหกรรมเป้าหมายไว้แล้ว 7 สาขา แต่โจทย์ที่ยากกว่าคือเราจะกำหนดหมุดหมายและวัดผลอย่างไร จะทำให้ SMEเติบโตไปกับอุตสาหกรรมเหล่านี้ได้อย่างไรและจะช่วยผู้ประกอบการที่อยู่นอกกลุ่มเป้าหมายหรืออยู่ในอุตสาหกรรมขาลงให้สร้างความสามารถใหม่และเข้าไปอยู่ในห่วงโซ่เศรษฐกิจแห่งอนาคตได้อย่างไร
“โจทย์ของไทยไม่ใช่ว่าเราจะเป็นอะไร เพราะเราเลือกแล้วว่าจะเดินไปทางไหนโจทย์คือจะทำอย่างไรให้สิ่งที่เลือกกลายเป็นการลงทุน งาน ทักษะและตลาดที่คนไทยเข้าถึงได้ ประเทศไทยไม่ได้ขาดศักยภาพ
แต่เราต้องสร้างความสามารถใหม่ให้ทันโลกและทำให้คนกับธุรกิจที่ยังอยู่นอกโอกาสสามารถขยับเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการเติบโตได้” นายสราวุฒิกล่าว
การทำให้เป้าหมายเกิดผลจึงต้องเริ่มจากการแปลงทิศทางระดับประเทศให้เป็นแผนที่ทุกฝ่ายเห็นบทบาทของตนภาคเอกชนต้องกล้าลงทุนและเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการรายเล็กเติบโตไปกับห่วงโซ่ใหม่ ภาครัฐต้องลดระยะห่างระหว่างการตัดสินใจกับการลงมือทำส่วนภาคการศึกษาต้องพัฒนาคนให้ตรงกับทักษะที่ภาคธุรกิจต้องการจริง
แนวคิด Small AIเป็นตัวอย่างของการสร้างความสามารถที่เหมาะกับผู้ประกอบการขนาดเล็ก AI
สามารถช่วย SME วิเคราะห์ยอดขาย คาดการณ์สต็อก ทำความเข้าใจลูกค้าหรือสื่อสารได้ดีขึ้นภายใต้ข้อจำกัดด้านคนและงบประมาณแต่ประโยชน์จะเกิดขึ้นเมื่อผู้ประกอบการรู้ว่าต้องการแก้ปัญหาธุรกิจใดกล้าเปลี่ยนวิธีทำงานตามข้อมูลและเข้าถึงเครื่องมือในราคาที่สอดคล้องกับธุรกิจขนาดเล็ก
อีกด้านหนึ่งสินค้าที่ดีและผู้ประกอบการที่พร้อมยังต้องการประตูสู่ตลาดต่างประเทศหน่วยงานการค้าสามารถช่วยประเมินโอกาสและความน่าเชื่อถือของพันธมิตรและเชื่อมธุรกิจไทยกับเครือข่ายในพื้นที่ บทบาทของ Team Thailand คือทำให้SME ได้ใช้เวลากับการพัฒนาสินค้าและสร้างตลาดแทนที่จะต้องเรียนรู้ระบบของแต่ละประเทศตามลำพังสามคำถามที่ผู้นำควรกลับไปถามองค์กรบทเรียนจากเวียดนาม มาเลเซีย จีน และไทย
พากลับมาสู่สามคำถามที่ผู้นำทุกองค์กรควรตอบให้ชัดเรากำลังเรียนรู้จากตลาดจริง หรือกำลังตัดสินใจจากสิ่งที่เคยสำเร็จความสามารถใดที่องค์กรต้องสร้างและเป็นเจ้าของเองและความสามารถใดจะเติบโตได้ดีกว่าเมื่อทำร่วมกับพันธมิตร สุดท้ายองค์กรมีระบบและคนพร้อมพอหรือยังที่จะเปลี่ยนเป้าหมายให้เป็นผลลัพธ์
คำตอบของแต่ละองค์กรย่อมไม่เหมือนกันแต่การกล้าถามจะช่วยให้ผู้นำเห็นชัดขึ้นว่า ควรลงทุนกับอะไร
ควรเปิดพื้นที่ให้ใคร และต้องเปลี่ยนวิธีทำงานตรงไหน สำหรับประเทศไทย การReinvent จึงไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการกำหนดทิศทางใหม่ทุกครั้งหากต้องเร่งทำให้สิ่งที่เลือกไว้แล้วเกิดผลโดยผู้ประกอบการไทยต้องเชื่อว่าตนแข่งขันได้ไกลกว่าตลาดในประเทศและเรียนรู้ที่จะเติบโตไปพร้อมกับพันธมิตรในภูมิภาค
“ความเก่งในวันนี้อาจกลายเป็นเพียงอดีตได้อย่างรวดเร็ว หากเราไม่ปรับตัวเราจึงต้องเรียนรู้ให้เร็วกว่าความเปลี่ยนแปลงกล้ายอมรับว่าบางเรื่องต้องเรียนรู้ใหม่ บางเรื่องควรทำร่วมกับคนอื่นและทำให้ระบบกับคนพร้อมเดินไปสู่เป้าหมายเดียวกันผมเชื่อว่าประเทศไทยมีศักยภาพงที่เราต้องทำคือเปลี่ยนศักยภาพนั้นให้เป็นความสามารถที่ใช้แข่งขันได้จริง”นายสราวุฒิกล่าว
