Biznews

ไขข้อข้องใจ ตรวจพบ ‘สารหนู’ สูง ต้องตกใจไหม?

เพจหมอแล็บแพนด้า โพสต์ข้อความระบุว่า บางคนเริ่มตรวจพบสารหนูในร่างกายสูงแล้วครับ แต่อย่าเพิ่งตกใจไป เรามาค่อยๆทำความรู้จักกัน!

การตรวจในแล็บทั่วไป ส่วนใหญ่เป็นการตรวจหา “สารหนูรวม” (Total Arsenic) คือนับทั้งสารหนูชนิดที่น่ากังวล(พิษสูง) และชนิดที่มักไม่น่ากังวล(พิษต่ำมาก)
.
สารหนูมี 2 กลุ่มหลักๆ
1. สารหนูอินทรีย์ (Organic Arsenic)
พบได้บ่อยในสัตว์น้ำและอาหารทะเล เช่น ปลา กุ้ง หอย ปู ปลาหมึก และสาหร่าย ตัวอย่างที่พบบ่อยคือ อาร์เซโนเบเทน (Arsenobetaine) และ อาร์เซโนโคลีน (Arsenocholine)
.
สารหนูกลุ่มนี้ไม่น่ากังกล โดยทั่วไปแล้วพิษจะต่ำมาก และร่างกายจะขับออกทางปัสสาวะได้ค่อนข้างเร็ว ภายในประมาณ 48 ชั่วโมง หลังกิน
2. สารหนูอนินทรีย์ (Inorganic Arsenic)
ตัวนี้คือกลุ่มที่น่ากังวลกว่า เพราะมีพิษสูงกว่า ถ้าได้รับซ้ำ ๆ สะสมไปเรื่อยก็จะเพิ่มความเสี่ยงต่อสุขภาพ
ทำให้ผิวหนังคล้ำผิดปกติ ผิวหนา ชาปลายมือปลายเท้า เส้นประสาทถูกทำลาย และอาจส่งผลต่อตับ ไต และหัวใจ
เป็นมะเร็งผิวหนัง ปอด และกระเพาะปัสสาวะ ไปจนถึงโรคหัวใจและหลอดเลือด
แหล่งที่พบก็คือ
• น้ำบาดาลหรือแม่น้ำที่มีการปนเปื้อน
• พื้นที่ใกล้เหมืองแร่ อุตสาหกรรม
• ดินที่ปนเปื้อน ส่งผลต่อข้าวหรือพืชผักบางชนิด
• ยาสมุนไพรที่ไม่ได้มาตรฐาน ยาหม้อ
• สารเคมีจากโรงงานบางประเภท
.
ดังนั้น ถ้าเพิ่งไปกินอาหารทะเลภายในประมาณ 1–2 วันก่อนเก็บปัสสาวะ ค่าสารหนูอาจพุ่งสูงขึ้นได้มาก แต่เป็นชนิดที่ไม่น่ากังวล
.
วิธีแยกให้ชัดว่าเป็นชนิดไหน
ถ้าค่า Total Arsenic สูง แพทย์อาจสั่งตรวจเพิ่มแบบแยก เค้าเรียกว่า Arsenic Speciation หรือ “การแยกชนิดสารหนู” เพื่อดูว่ามีสารหนูอนินทรีย์(พิษสูง)มากรึเปล่า
.
โดยปกติเค้าจะตรวจในปัสสาวะ เพราะสารหนูจะถูกขับออกทางปัสสาวะเป็นหลัก และเหมาะกับการประเมินการได้รับสารหนูในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา
.
ไม่ใช่แล็บทุกแห่งจะทำการแยกชนิดได้นะครับ ต้องเป็นแล็บที่ใหญ่ อย่างศูนย์พิษวิทยา โรงเรียนแพทย์บางแห่ง คลินิกเทคนิคการแพทย์ใหญ่ๆ ใครสนใจต้องลองไปเสิร์ชดูเอา เพราะต้องใช้เครื่องมือและวิธีวิเคราะห์เฉพาะทาง เช่น HPLC-ICP-MS หรือวิธีแยกสารก่อนวัด
.
ดังนั้น ถ้าเจอค่า “สารหนูรวม” สูง อย่าเพิ่งตกใจ ให้ดูก่อนว่า
• ตรวจเป็น Total Arsenic หรือ Arsenic Speciation
• เพิ่งกินอาหารทะเลหรือสาหร่ายภายใน 1–2 วันก่อนเก็บตัวอย่างหรือไม่
• ถ้ายังไม่ชัด ให้ปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณางดอาหารทะเล 48 ชั่วโมง แล้วตรวจซ้ำ หรือส่งตรวจแบบแยกชนิดสารหนู
.
การตรวจซ้ำหลังงดอาหารทะเล หรือการตรวจแบบแยกชนิด จะช่วยให้รู้ชัดขึ้นว่าค่าที่สูงนั้นมาจากอาหารทะเล หรือมาจากสารหนูอนินทรีย์ที่มีพิษสูงนั่นเองจ้าาาา

Related Articles

Back to top button
X