บริษัท กันตาร์ เวิร์ลดพาแนล (ไทยแลนด์) ผู้ทำการวิจัยพฤติกรรมผู้บริโภคเชิงลึก มีความเชี่ยวชาญในกลุ่มสินค้าอุปโภค-บริโภคหรือ FMCG (Fast Moving Consumer Goods) โดย มร. คาร์เร็ต อิลิส ผู้อำนวยการด้านคอมเมอร์เชี่ยล ได้เผยผลวิจัยชุดใหญ่ “อนาคตของตลาด ในช่องทาง อี-คอมเมิร์ช” พร้อมชี้แนวโน้มและปัจจัยในการเจาะตลาดอี-คอมเมิร์ช ตามพฤติกรรมผู้บริโภคออนไลน์ ของคน 5 ทวีป”พบว่า ภาพรวมการเติบโตของวงการอุตสาหกรรม FMCG ทั่วโลก ในปี 2559 สิ้นสุด ณ เดือนมิถุนายน 2559 สำหรับช่องทางปกตินั้น มีอัตราเพียง 1.3% และคาดการณ์ว่า จะตกลงเหลือเพียง 1.2% ในปี 2560 ในทางตรงกันข้าม มูลค่าตลาด FMCG ในช่องทางอี-คอมเมิร์ช กลับมีอนาคตสดใส มีอัตราเติบโตถึง 15% เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา นับเป็นอัตรา 4.4% หรือเป็นมูลค่า $ 48,000 ล้าน ของยอดขายรวมของสินค้า
ทั้งนี้ คาดว่า สินค้าที่จำหน่ายผ่านช่องทางออนไลน์ จะสามารถเติบโตสูงในอัตรา 9% หรือเป็นมูลค่า $ 150,000 ล้านบาท จากมูลค่าตลาดรวมของกลุ่ม FMCG ในปี พ.ศ. 2568 สำหรับเจ้าของแบรนด์สินค้า กลยุทธ์สำคัญอันดับแรกที่จะต้องดำเนินการ คือ ต้องทำให้แบรนด์สินค้าของตนเองเข้าไปอยู่ในบัญชีรายการจับจ่ายของเหล่านักช็อปออนไลน์ให้ได้ จากผลการสำรวจพบว่า กว่า 55% ของนักช็อปออนไลน์ ใช้รายการจับจ่ายชุดเดิมในการซื้อทุกๆ ครั้ง ดังนั้น แบรนด์สินค้าที่จะประสบความสำเร็จในช่องทางออนไลน์ จะเป็นผู้ที่เข้ามาทำการตลาดก่อนเป็นรายแรก ๆ
The Global Picture of Online Grocery
ขณะที่แนวโน้มในระดับโลกของอุตสาหกรรม FMCG พบว่า การจับจ่ายสินค้าอุปโภคบริโภคผ่านช่องทางออนไลน์ในตลาดโลก มีการเติบโตอย่างเป็นนัยสำคัญทั่วโลก แต่อย่างไรก็ตาม ประเทศที่คาดว่าจะมีการใช้ช่องทางออนไลน์ เช่น ประเทศเศรษฐกิจเติบโตเต็มที่ (Mature economies) อย่าง สหรัฐอเมริกา และเยอรมัน ตลอดจน ในประเทศที่เกิดใหม่ (Emerging countries) อย่าง บราซิล ที่สัดส่วนทางการตลาดของช่องทางอี–คอมเมิร์ช ยังเล็กอยู่ก็ตาม ประเทศเหล่านี้ต่างส่อเค้าให้เห็นถึงเนวโน้มการเปิดรับต่อการซื้อของผ่านระบบ ออนไลน์ อย่างเด่นชัด ทั้งนี้ พัฒนาการช่องทางการตลาดอี-คอมเมิร์ช ในตลาดโลกนั้น จะแบ่งเป็น 3 ระยะ แตกต่างกันตามการเติบโต ดังนี้
เฟส 1 จุดที่เริ่มก้าวเข้าสู่ช่องทางอี-คอมเมิร์ช (Early adopter)
ได้แก่ อาร์เจนติน่า โปรตุเกส บราซิล และ เม็กซิโก
เฟส 2 ช่วงเติบโต (Mature markets)
ได้แก่ ฝรั่งเศส เยอรมัน สเปน สหราชอาราจักร ญี่ปุ่น และ จีน
เฟส 3 ดิจิตอลเต็มรูปแบบ (Fully digital) ได้แก่ เกาหลีใต้
ปัจจัยที่ส่งผลต่อวิวัฒนาการด้าน อี-คอมเมิร์ช ของ อุตสาหกรรม FMCG นั้น จะเกี่ยวข้องโดยตรงกับ ปัจจัยด้านวัฒนธรรม อุปนิสัย และ ความเชื่อที่แตกต่างกันในแต่ละประเทศ ที่มีผลต่อพฤติกรรมการบริโภคออนไลน์ ผู้ค้าปลีกรวมถึงเจ้าของแบรนด์สินค้าจำเป็นที่จะต้องเข้าใจอย่างลึกซึ้ง เพื่อวางแผนการตลาดและกลยุทธ์การขายที่จะตอบสนองได้ตรงตามพฤติกรรมการบริโภคของเหล่านักช็อปออนไลน์ ดังนั้น จึงไม่มีสูตรสำเร็จในการใช้แบบแผนเดียวกันในทุก ๆ ตลาด
The 2025 Forecast
อนาคตของวงการค้าปลีกจะอยู่ในจุดที่มีความท้าทายอย่างมาก เนื่องจากการเพิ่มขึ้นของจำนวนประชากรโลก ในขณะที่ยอดขายกลุ่มสินค้า FMCG นั้น มีการชลอตัว อย่างไรก็ตาม สถานะการณ์นี้กลับกลายเป็นโอกาสทอง ที่ส่งผลต่อการเติบโตของการช่องทาง อี คอมเมิร์ช
ส่วนปัจจัยบ่งชี้ ที่นำมาพิจารณา ที่ผู้ค้าปลีกต้องเตรียมความพร้อม คือ นักช็อปออนไลน์กลุ่มใหม่ (New shopper) ความสะดวกที่มากขึ้น (Greater Convenience) การพัฒนาของระบบการชำระเงิน (A payment revolution) ประสบการณ์ช็อปสมจริง (Seamless shopping experiences)และ การเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตกับสิ่งต่าง ๆ ที่มีผลต่อนักช็อป (The Internet of Things)
การคาดการณ์ Online Forecast
จากแนวโน้มที่ได้คาดการณ์ไว้ แสดงให้เห็นว่า ในปี 2025 ยอดขายผ่านตลาดออนไลน์ กลุ่มสินค้า FMCG มีมูลค่า $150bn การเติบโตของอุตสาหกรรมโดยภาพรวมจากอัตรา 4% จะขยายตัวไปในอัตรา 9% โดย เกาหลีใต้ และ จีน จะก้าวล้ำนำหน้าที่สุดในทวีปเอซีย และ ยังมีการขยายตัวของช่องทางออนไลน์นี้ อย่างโดดเด่น
เกาหลีใต้ $ 7 BN จีน $36 BN
สหราชอาณาจักร $14 BN ฝรั่งเศส $11 BN
ไต้หวัน $ 1 BN อเมริกา $50 BN
เนเธอร์แลนด์ $1.3 BN เยอรมัน $6 BN
ลาตินอเมริกา $4.5 BN
ป็นที่น่าสังเกตุว่า ในขณะที่สัดส่วนมูลค่าการขายช่องทาง อี-คอมเมิร์ช ใน ฝรั่งเศส ด้วยอัตรา 5% และ 7% ในสหราชอาณาจักร นั้น ต้องใช้เวลายาวนานถึง 10 – 15 ปี แต่นับจากนี้ ด้วยความรู้ ความเข้าใจที่มีมากขึ้นถึงประโยชน์ในการทำการตลาดผ่านช่องทางนี้ ประกอบกับ โมเดลธุรกิจ ที่มีความชัดเจนมากขึ้น ส่งผลให้ ตลาดอี–คอมเมิร์ช ใน สหรัฐอเมริกา และ ประเทศทางแถบลาติน อเมริกา สามารถเติบโตในระยะเวลาที่รวดเร็ว
อี คอมเมิร์ช เป็นตัวผลักดันต่อการเติบโตของ FMCG
E-commerce driving growth for FMCG ?
โดยสรุป ปัจจัยสำคัญในการพิจารณาวางกลยุทธช่องทางการตลาดอี คอมเมิร์ช ตามพฤติกรรมผู้บริโภคในแต่ละพื้นที่ของโลก ดังนี้
เกาหลีใต้ มีมูลค่าตลาดเติบโต ถึง 35%
ผู้บริโภคที่มีอายุระหว่าง 10 – 40 ปี เกือบ 100% ที่ทำการซื้อของผ่านช่องทางออนไลน์
ปัจจัยสำคัญ ได้แก่ ความเป็นตัวเมือง บริการส่งฟรี โปรโมชั่น ความพร้อมด้านอินเตอร์เน็ต และไวไฟ และ จำนวนสมาร์ทโฟน
ญี่ปุ่น รูปแบบของสื่อที่ใช้ในการเข้าถึงนักช็อปมีหลากหลายมากขึ้น เช่น การดูทีวีผ่านอินเทอร์เน็ต สังเกตได้จากจำนวนสมาร์ทโฟนที่เพิ่มขึ้นด้วยเช่นกัน ดังนั้นรูปแบบของการเสพสื่อของนัก ช็อปจึงช่วยให้สามารถรู้ได้ว่าการออกโปรโมชั่นเพื่อนักช็อปแต่ละกลุ่มนั้นมีประสิทธิภาพมาก น้อยเพียงใด
ยุโรป – ฝรั่งเศส การจับจ่ายโดยเฉลี่ย ออนไลน์ $69 ออฟไลน์ $32
มีเพียง 6% ของประชากรที่ยินดีจ่ายเงินล่วงหน้า
– สหราชอาณาจักร เน้นการสร้างประสบการ์ณใหม่ เน้นความสะดวก และ นำเสนอนวัตกรรม แนวใหม่ๆ
– ลาติน อเมริกา ยังยึดติดแบบเดิม ๆ (Connected but conventional)
กระตุ้นสู่การเปลี่ยนแปลง (Encourage incremental change)
สร้างคุณค่า และ การันตี คุณค่า (Guarantee Value)
พัฒนาบริการช่องทางออนไลน์ให้ทัดเทียมบริการที่ให้ในระบบออฟไลน์ (Emulate offline customer service)
จุดประกาย การช็อปออนไลน์ ให้เป็นบรรทัดฐานทางสังคม (Online shopping as a social norm)
– สหรัฐอเมริกา ราคาเป็นปัจจัยหลักในการตัดสินใจว่าจะไปซื้อสินค้าที่ไหน
จากผลวิจัยดังกล่าวพบว่า อีคอมเมิร์ชส่งผลกระทบโดยตรงต่อร้านโชห่วยที่เปิดร้านทำมาหากินกับคนในละแวกนั้นๆ เป็นอย่างมากที่ต้องปรับตัวเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงที่ไม่จบสิ้น นับตั้งแต่ในยุคที่คอนวีเนียนครองเมือง ร้านสะดวกซื้ออย่างเซเว่นฯที่ขยายสาขาต่อเนื่องทะลุหมื่นสาขาก็ถือเป็นวิกฤตหนักของโชห่วยแล้ว เมื่ออีคอมเมิรชแทรกซึมเข้ามาสู่สินค้าของกินของใช้ซึ่ม่ใช่งเมื่อก่อนยังไม่โอกาสมากนัก แต่ ณ ขณะนี้ได้คืบคลานเข้ามาแล้วแถมยังสะดวกกว่าคอนวีเนี่ยนสโตร์เป็นไหนๆ เพราะส่งตรงถึงประตูบ้าน แถมแทบจะฟรีค่าจัดส่งเลยก็ว่าได้ เมื่อนั้นคนก็ไม่จำเป็นต้องเดินออกจากบ้านเพื่อไปซื้อกระทั่งทิชชูสักแพ็ค หรือน้ำสักโหล
ไม่อยากนึกภาพเลยว่าต่อไปเมืองไทยจะเหลือร้านโชห่วย อาชีพดั้งเดิมที่มีเสน่ห์เฉพาะตัวสักกี่ร้าน หรือจะดับสลายไปตามกาลเวลาก็เป็นได้
